Kantoren, winkels en bedrijfsgebouwen draaien vaak op airco’s, VRF-systemen of chillers met F-gassen als koelmiddel. De Europese F-gassenverordening (EU 2024/573) bouwt die koelmiddelen stap voor stap af. Op 1 januari 2027 gaat een nieuwe reeks verboden in die ook toestellen voor bedrijven raakt, en in 2029 volgen nieuwe VRF-systemen met R410A. Bovendien bent u als exploitant van een koelinstallatie in Vlaanderen verantwoordelijk voor lekcontroles en een logboek. In dit artikel leest u wat er verandert, wat u nu al moet doen en wanneer vervangen verstandiger is dan herstellen.
Kort antwoord: de F-gassenverordening verbiedt geen bestaande installaties. Uw airco, VRF-systeem of chiller mag blijven draaien, onderhouden en herstellen. Wel mogen er vanaf 1 januari 2027 geen nieuwe chillers boven 12 kW met een koelmiddel van GWP 750 of meer (zoals R134a) en geen monoblocks tot 50 kW met GWP 150 of meer meer op de markt komen. Nieuwe VRF- en splitsystemen boven 12 kW met R410A volgen op 1 januari 2029, met R32 op 1 januari 2033. Als exploitant moet u installaties vanaf 5 ton COâ‚‚-equivalent periodiek op lekken laten controleren door een erkende koeltechnicus en een logboek bijhouden.
Waarom raakt de F-gassenverordening bedrijven harder?
Een VRF-systeem of chiller bevat al snel tientallen kilo’s koelmiddel, veel meer dan een airco in een woning. Hoe meer koelmiddel en hoe hoger de GWP (Global Warming Potential), hoe strenger de regels. Daarom krijgen bedrijven te maken met:
- verboden op nieuwe toestellen die eerder ingaan of strenger zijn dan bij woningen;
- verplichte lekcontroles, een logboek en een maximaal toegelaten lekverlies;
- een dalend aanbod van nieuwe HFK-koelmiddelen. Via een quotasysteem bouwt Europa dat aanbod af, tot er vanaf 2050 geen nieuw geproduceerde HFK’s meer op de markt mogen.
Het gewicht van een koelmiddel wordt daarbij omgerekend naar ton COâ‚‚-equivalent: het aantal kilo maal de GWP, gedeeld door 1.000. Zo is 20 kg R410A (GWP ongeveer 2.090) goed voor ongeveer 42 ton COâ‚‚-equivalent.
Welke nieuwe installaties mogen niet meer op de markt?
De verboden van de F-gassenverordening gelden voor het op de markt brengen van nieuwe toestellen, met inbegrip van onderdelen. Dit zijn de belangrijkste data voor bedrijfsgebouwen:
| Vanaf | Welke nieuwe toestellen mogen niet meer op de markt? | Voorbeelden |
|---|---|---|
| 1 januari 2027 | Chillers boven 12 kW met een koelmiddel van GWP 750 of meer | Nieuwe chillers met R134a (GWP 1.430) of R410A |
| 1 januari 2027 | Chillers tot 12 kW met GWP 150 of meer | Kleine chillers met R32 |
| 1 januari 2027 | Monoblocks (autonome airco’s en warmtepompen) tot 50 kW met GWP 150 of meer | Monoblockwarmtepompen en compacte rooftops met R32 |
| 1 januari 2029 | Splitsystemen boven 12 kW met GWP 750 of meer | Nieuwe VRF-systemen met R410A |
| 1 januari 2029 | Lucht-lucht-splitsystemen tot 12 kW met GWP 150 of meer | Split-airco’s met R32 in kleine kantoren of winkels |
| 1 januari 2030 | Andere monoblocks (boven 50 kW) met GWP 150 of meer | Grote rooftops met R32 of R410A |
| 1 januari 2032 | Chillers en monoblocks tot 12 kW met eender welk F-gas | Kleine toestellen alleen nog zonder F-gassen |
| 1 januari 2033 | Splitsystemen boven 12 kW met GWP 150 of meer | Nieuwe VRF-systemen met R32 |
| 1 januari 2035 | Splitsystemen tot 12 kW met eender welk F-gas | Kleine split-airco’s alleen nog zonder F-gassen (de Europese Commissie evalueert dit tegen 2030) |
Voor al deze verboden geldt een uitzondering als een ander koelmiddel aantoonbaar niet kan omwille van veiligheidsvoorschriften op de plaats van installatie. Zo’n uitzondering moet u wel kunnen staven.
Voor woningen gelden deels andere data. Die leest u in F-gassen in 2027: wat verandert er voor je warmtepomp en airco?
Mag uw bestaande installatie onder de F-gassenverordening blijven draaien?
Ja. De F-gassenverordening verplicht u niet om bestaande airco’s, VRF-systemen of chillers te vervangen. Wel goed om te weten:
- Bijvullen blijft toegelaten voor de koelmiddelen die in de meeste klimaatinstallaties zitten, zoals R410A, R32, R407C (GWP ongeveer 1.770) en R134a. Sinds 1 januari 2026 is het bijvullen van airco’s en warmtepompen alleen verboden met koelmiddelen van GWP 2.500 of meer.
- Onderdelen voor herstellingen mogen verder verkocht worden, op voorwaarde dat de herstelling de capaciteit niet verhoogt en er niet meer of een zwaarder koelmiddel in komt.
- Uitbreiden wordt moeilijker. Wilt u later extra binnen- of buitenunits aansluiten op een R410A-VRF-systeem, dan is dat na 2029 in principe niet meer mogelijk met nieuwe R410A-onderdelen, omdat de uitbreiding de capaciteit verhoogt. Plant u groei of een herinrichting? Houd daar nu al rekening mee.
- Koelcellen met R404A of R507A? Daarvoor geldt sinds 1 januari 2025 al een verbod op bijvullen met nieuw koelmiddel (GWP boven 3.900). Tot 2030 mag dat nog met gerecycleerd of geregenereerd koelmiddel.
Welke verplichtingen heeft u als exploitant in Vlaanderen?
De verantwoordelijkheid voor een koelinstallatie ligt bij de exploitant, meestal de eigenaar of gebruiker van het gebouw. Dit zijn de belangrijkste verplichtingen uit de F-gassenverordening en VLAREM.
Periodieke lekdichtheidscontrole
Installaties vanaf 5 ton COâ‚‚-equivalent moeten periodiek op lekken gecontroleerd worden door een erkende koeltechnicus:
| Hoeveelheid F-gas | Controle minstens | Met permanent lekdetectiesysteem |
|---|---|---|
| 5 tot 50 ton COâ‚‚-eq | elke 12 maanden | elke 24 maanden |
| 50 tot 500 ton COâ‚‚-eq | elke 6 maanden | elke 12 maanden |
| 500 ton COâ‚‚-eq of meer | elke 3 maanden (lekdetectiesysteem verplicht) | elke 6 maanden |
Omgerekend naar kilo koelmiddel:
| Koelmiddel | GWP | 5 ton COâ‚‚-eq | 50 ton COâ‚‚-eq | 500 ton COâ‚‚-eq |
|---|---|---|---|---|
| R32 | 675 | 7,4 kg | 74,1 kg | 740,7 kg |
| R410A | 2.088 | 2,4 kg | 23,9 kg | 239,5 kg |
| R407C | 1.774 | 2,8 kg | 28,2 kg | 281,8 kg |
| R134a | 1.430 | 3,5 kg | 35 kg | 349,7 kg |
Een VRF-systeem met 25 kg R410A zit dus boven 50 ton COâ‚‚-equivalent en moet elke 6 maanden gecontroleerd worden. Met R32 is dat bij dezelfde hoeveelheid elke 12 maanden.
Hermetisch gesloten toestellen onder 10 ton COâ‚‚-equivalent zijn vrijgesteld, als ze zo gelabeld zijn. Voor HFO-koelmiddelen zoals R1234ze, die vaak in nieuwere chillers zitten, geldt in Vlaanderen een jaarlijkse controle vanaf 1 kg. Sommige HFO’s kunnen bij lekken afbreken tot PFAS.
Een installatiegebonden logboek
Bij de installatie hoort een logboek, op papier of digitaal. Daarin staan onder meer:
- de datum van ingebruikname, het type koelmiddel en de koelmiddelinhoud (in kg én in ton CO₂-equivalent);
- alle controle-, onderhouds- en herstellingswerken, met naam en certificaatnummer van de technicus en het bedrijf;
- elke bijvulling en het relatief lekverlies daarna;
- de resultaten van de lekdichtheidscontroles;
- afgetapte en afgevoerde hoeveelheden koelmiddel.
Houd ook de facturen van aangekocht koelmiddel bij. De milieu-inspectie kan beide opvragen.
Een maximaal toegelaten lekverlies
Voor installaties vanaf 5 ton COâ‚‚-equivalent F-gassen legt VLAREM een grens op aan het relatief lekverlies: de hoeveelheid koelmiddel die u in een kalenderjaar bijvult, gedeeld door de nominale inhoud.
- Het relatief lekverlies mag maximaal 5% per jaar bedragen.
- Stelt u een lek vast, dan moet het binnen 14 dagen opgespoord en gedicht worden. Pas na de herstelling en een lekdichtheidscontrole mag er bijgevuld worden. Binnen de maand volgt een nieuwe lekdichtheidscontrole, niet op dezelfde dag als de herstelling.
- Is het relatief lekverlies twee jaar na elkaar hoger dan 10%, dan moet de installatie binnen 12 maanden buiten bedrijf gesteld worden, tenzij de milieu-inspectie een afwijking toestaat. Dat moet u binnen 14 dagen melden.
- Bij installaties van meer dan 30 kg met een relatief lekverlies van meer dan 100% moet u dat binnen 14 dagen melden aan de milieu-inspectie.
Werken alleen met een erkend koeltechnisch bedrijf
Plaatsing, onderhoud, herstelling, lekcontrole en buitendienststelling van installaties met F-gassen mogen in Vlaanderen alleen gebeuren door een erkende koeltechnicus die werkt voor een erkend koeltechnisch bedrijf. De F-gassenverordening verplicht u bovendien om na te gaan of de firma die u inschakelt over de nodige certificaten beschikt. Vlaanderen publiceert daarvoor lijsten van erkende koeltechnici en koeltechnische bedrijven.
Herstellen of vervangen? Vijf vragen om te beslissen
- Welk koelmiddel zit erin? Een installatie met R410A kunt u blijven gebruiken, maar uitbreiden wordt na 2029 lastig en het aanbod van nieuwe HFK’s daalt.
- Hoe oud is de installatie? Tegenover een installatie van 15 jaar of ouder kan een nieuw systeem merkbaar zuiniger zijn, zeker als het ook warmte recupereert.
- Hoe is het lekverleden? Moest er de voorbije jaren geregeld bijgevuld worden, dan dreigt de grens van 10% lekverlies. Een vervanging is dan vaak de veiligere keuze.
- Plant u uitbreiding of herinrichting? Kies dan een systeem dat ook na 2029 en 2033 nog uitgebreid kan worden.
- Wilt u van gas af? Een nieuwe installatie die ook verwarmt, kan meteen uw gasketel vervangen. Lees ook Gasuitfasering Vlaanderen: wat betekent dit voor uw bedrijf?
Welk koelmiddel kiest u bij een nieuwe installatie?
Een klimaatinstallatie gaat vaak 15 jaar of langer mee. Kijk daarom niet alleen naar wat de F-gassenverordening vandaag nog toelaat, maar ook naar wat er tijdens de levensduur verandert:
- VRF met R32: nieuwe systemen mogen nog op de markt tot eind 2032. Bestaande R32-systemen mag u daarna gewoon blijven gebruiken en onderhouden. Met dezelfde hoeveelheid koelmiddel blijft u bovendien langer onder de drempels voor strengere lekcontroles dan met R410A.
- Monoblockwarmtepompen en chillers met propaan (R290): zonder F-gassen, dus buiten de verboden en de lekcontroleverplichtingen voor F-gassen. Propaan is wel brandbaar, wat eisen stelt aan de opstelling.
- Chillers met HFO’s zoals R1234ze: een zeer lage GWP, maar in Vlaanderen een jaarlijkse lekcontrole vanaf 1 kg en een aandachtspunt rond PFAS.
Welke keuze het best past, hangt af van uw gebouw, de warmte- en koelvraag en de plaats voor de installatie. Meer over VRF in bestaande kantoren leest u in VRF-systemen in bestaande kantoorpanden. Over de financiële steun voor een warmtepomp leest u meer in Warmtepomp voor uw bedrijf in 2026: welke steun krijgt u nog?
Onderhoud dat problemen een stap voor is
U wacht ook niet tot uw bedrijfswagen stilvalt om hem naar de garage te brengen. Met een klimaatinstallatie is dat niet anders. Daarom plannen we bij Yannick Opsteyn Technieken periodiek onderhoud in. Zo sporen we kleine problemen op voor ze uw werking stilleggen of uw lekverlies de hoogte in jagen.
- De verplichte lekcontrole zit er meteen in. U hoeft zelf niet bij te houden wanneer de volgende controle moet gebeuren.
- Proactief in plaats van reactief. We controleren de installatie op lekken, slijtage en werking, en grijpen in voor een klein probleem een dure panne wordt.
- Alles netjes genoteerd. Elke tussenkomst, lekcontrole en elk incident wordt bijgehouden. Komt de milieu-inspectie langs, dan heeft u alles bij de hand.
Zo blijft uw installatie betrouwbaar, helpt het onderhoud u om in orde te blijven met de regels en houdt u zelf de handen vrij voor uw zaak.
Uw installatie laten nakijken
Yannick Opsteyn Technieken is een erkend koeltechnisch bedrijf met erkende koeltechnici en plaatst sinds 2010 VRF-systemen, warmtepompen en airco’s voor bedrijven in Maasmechelen, Lanaken en de rest van Limburg. We bekijken welk koelmiddel er in uw installatie zit, wat dat betekent voor de komende jaren en of herstellen of vervangen het verstandigst is. Vraag ook gerust naar periodiek onderhoud. Bekijk ook onze zakelijke oplossingen.
Twijfelt u over uw bestaande installatie? Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan.
Veelgestelde vragen over de F-gassenverordening voor bedrijven
Mag ons VRF-systeem met R410A blijven draaien?
Ja. De F-gassenverordening verbiedt geen bestaande installaties. U mag het systeem blijven gebruiken, laten onderhouden, herstellen en bijvullen met R410A. Vanaf 1 januari 2029 mogen er wel geen nieuwe VRF- of splitsystemen boven 12 kW met R410A meer op de markt komen.
Hoe vaak moet onze installatie op lekken gecontroleerd worden?
Dat hangt af van de hoeveelheid koelmiddel in ton COâ‚‚-equivalent. Vanaf 5 ton is dat minstens elke 12 maanden, vanaf 50 ton elke 6 maanden en vanaf 500 ton elke 3 maanden. Met een permanent lekdetectiesysteem mag de frequentie gehalveerd worden. Met R410A zit u al vanaf ongeveer 2,4 kg koelmiddel boven 5 ton COâ‚‚-equivalent.
Wat moet er in het logboek van een koelinstallatie staan?
Onder meer het type en de hoeveelheid koelmiddel, alle onderhouds-, controle- en herstellingswerken, elke bijvulling met het relatief lekverlies, de resultaten van de lekcontroles en de gegevens van de technicus en het koeltechnisch bedrijf. Het logboek ligt in de buurt van de installatie of is digitaal beschikbaar.
Wat gebeurt er als onze installatie te veel koelmiddel verliest?
Het relatief lekverlies mag maximaal 5% per jaar bedragen. Een lek moet binnen 14 dagen gedicht worden. Is het lekverlies twee kalenderjaren na elkaar hoger dan 10%, dan moet de installatie binnen 12 maanden buiten bedrijf gesteld worden, tenzij de milieu-inspectie een afwijking toestaat.
Kunnen we ons R410A-systeem na 2029 nog uitbreiden?
In principe niet met nieuwe R410A-onderdelen. Onderdelen voor herstellingen blijven verkrijgbaar, maar alleen als de herstelling de capaciteit niet verhoogt. Voor een uitbreiding is dan een nieuw systeem met een toegelaten koelmiddel nodig.
Wie mag aan onze koelinstallatie werken?
Kunnen jullie de verplichte lekcontroles voor ons opvolgen?
Ja. Bij periodiek onderhoud plannen we de verplichte lekcontrole meteen mee in. We controleren de installatie proactief op lekken, slijtage en werking, en noteren elke tussenkomst en elk incident. Zo heeft u bij een controle alles bij de hand.
Laatst gecontroleerd op 20 november 2026 aan de hand van de officiële tekst van de Europese F-gassenverordening en de VLAREM-regels op vlaanderen.be.
Bronnen: Verordening (EU) 2024/573 betreffende gefluoreerde broeikasgassen (EUR-Lex) · VEKA, regelgeving inzake het gebruik van F-gassen · VEKA, nieuwe F-gassenverordening gepubliceerd · Vlaanderen.be, informatie voor de koeltechnicus